Spot và Futures khác nhau thế nào? Đâu là lựa chọn phù hợp cho người mới?

Giao dịch spot là gì?

Giao dịch spot là hình thức giao dịch cơ bản nhất trong crypto. Khi người dùng mua Bitcoin trên thị trường spot, họ thực sự sở hữu Bitcoin đó. Ngược lại, khi bán, tài sản sẽ được quy đổi sang tiền pháp định, stablecoin hoặc một loại tiền mã hoá khác theo giá thị trường tại thời điểm giao dịch.

Trên CoinEx, với tính năng CoinEx Spot Trading, người dùng có thể giao dịch spot thông qua nhiều loại lệnh như Market, Limit, Stop Limit hoặc Stop Market để kiểm soát điểm vào và thoát lệnh.

Ngoài ra, sàn cũng cho phép sử dụng token CET làm phí giao dịch, giúp giảm 20% phí spot cho người dùng thường xuyên giao dịch.

Giao dịch futures hoạt động như thế nào?

Khác với spot, futures không yêu cầu người dùng sở hữu trực tiếp tài sản. Thay vào đó, trader mua hoặc bán một hợp đồng theo dõi biến động giá của tài sản cơ sở.

Theo giới thiệu từ CoinEx, tính năng CoinEx Futures của sàn sử dụng mô hình perpetual contract (hợp đồng vĩnh viễn), loại hợp đồng không có ngày đáo hạn cố định.

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của futures là đòn bẩy. CoinEx cho phép sử dụng đòn bẩy từ 1x đến 100x, đồng nghĩa người dùng có thể mở vị thế lớn hơn nhiều lần số vốn thực tế đang có.

Tuy nhiên, lợi nhuận và thua lỗ đều bị khuếch đại theo cùng tỷ lệ. Ví dụ, với đòn bẩy 10x, chỉ cần thị trường đi ngược 10% là toàn bộ ký quỹ có thể bị thanh lý.

Futures cũng cho phép người dùng mở vị thế long khi kỳ vọng giá tăng hoặc short khi dự đoán giá giảm, điều mà thị trường spot thông thường khó thực hiện trực tiếp.

Ngoài ra, các hợp đồng perpetual còn áp dụng funding rate định kỳ nhằm giữ giá hợp đồng không chênh lệch quá lớn so với thị trường giao ngay.

Người mới nên bắt đầu với spot hay futures?

Đối với phần lớn người mới, spot thường được xem là lựa chọn phù hợp hơn do cách hoạt động đơn giản và mức độ rủi ro dễ kiểm soát hơn.

Spot giúp người dùng làm quen với biến động thị trường, cách đọc biểu đồ và quản lý vị thế mà không phải đối mặt với các khái niệm phức tạp như margin, funding rate hay thanh lý.

Trong khi đó, futures mang lại nhiều công cụ đa dạng hơn như short, hedge hoặc tối ưu hiệu quả sử dụng vốn thông qua đòn bẩy. Tuy nhiên, đây cũng là thị trường đòi hỏi khả năng quản trị rủi ro và kỷ luật giao dịch cao hơn đáng kể.

Theo nhiều trader lâu năm, việc tham gia futures quá sớm khi chưa hiểu rõ cơ chế thanh lý hoặc quản lý vốn là một trong những nguyên nhân phổ biến gây thua lỗ lớn đối với người mới.

Một lộ trình thường được khuyến nghị là:

• Bắt đầu với spot (ví dụ CoinEx Spot Trading) để hiểu cách vận hành của thị trường nền tảng.
• Tìm hiểu kỹ về đòn bẩy, margin và funding rate trước khi thử futures.
• Nếu tham gia futures (ví dụ CoinEx Futures), nên bắt đầu với đòn bẩy thấp như 1x - 3x.
• Luôn sử dụng stop-loss để kiểm soát rủi ro.

Spot thường phù hợp với những người muốn tích lũy tài sản và đầu tư dài hạn. Trong khi đó, futures phù hợp hơn với những trader muốn giao dịch hai chiều, hedge danh mục hoặc tận dụng biến động ngắn hạn của thị trường.

Dù lựa chọn hình thức nào, việc hiểu rõ cơ chế hoạt động và quản trị rủi ro vẫn là yếu tố quan trọng nhất trước khi tham gia thị trường crypto.